آموزش قدم به قدم تولید بذر برنج ( ۹۴-۹۵-۹۶- ۹۷)

آموزش قدم به قدم تولید بذر برنج ( ۹۴-۹۵-۹۶- ۹۷)

۱-۲-۹۷

قابل توجه کشاورزان عزیز و علاقمندان به کشاورزی

برای سوالات تخصصی و اطلاعات بیشتر لطفا  نام و نام خانوادگی ، منطقه کشت ، سوال مورد نظر را   به آدرس ایمیل info@majidorganic.ir   ارسال نمایید. انشالله جهت پاسخ سوالات شما هماهنگ خواهم شد

مجید نیک نژاد ( کارشناس ارشد فناوری تولید برنج ارگانیک ،تولیدکننده و مشاور خرید و فروش محصولات و ادوات کشاورزی با ۲۳ سابقه کار حرفه ای )

تلفکس : ۰۱۱۴۴۲۵۹۳۵۳

ایمیل  :   info@majidorganic.ir 

 20161009_111744

فیلم تولید محصول سالم از پروژه F.F.S  سیرجارون سرخرود( با تشکر از دکتر معقولی )

—————————————————————————

با تشکر فراوان از خانم  مهندس  سمانه خسروی  از مرکز خدمات سرخ رود در تهیه پاور پونت   

Untitled

پاور پونت تولید بذر ( power point )

———————————

بذر تا بذر ۱ power point

بذر تا بذر ۲ power point

بذر تا بذر ۳ power point

بذر تا بذر ۴ power point

بذر تا بذر ۵ power point

بذر تا بذر۶ power point

————————–————————

برنامه عملیاتی مزرعه بذری

برنامه عملیاتی مزرعه بذری  F.F.S

  • نام کشاورز محترم آقای کیانی
  • کارشناس زراعت مرکز ترویج و توسعه تکنولوژی هراز مجید نیک نژاد   
  • بحث و تبادل نظر در خصوص هدف از بذرگیری با کشاورز محترم
  • خالص سازی ( حذف انواع طارم هاشمی- صمدی – شمسی )
  • جدا نمودن فقط  رقم گرده از طارم

 

  • توصیه کودی بر اساس آنالیز خاک  :
  • کود اوره با درصد ازت ۴۶ درصد  به میزان ۱۰۰ کیلو ( ۳۰ کیلو پایه – ۴۰ کیلو حداکثر ۱۰-۱۵ بعد از نشا کاری در مرحله شروع پنجه زنی- ۳۰ کیلو در حدود ۳۵-۴۰ روز بعد از نشا در مرحله شروع  زایشی  و بعد از زهکشی تابستانه در حد ترک خوردگی جزیی و بدون حضور آب  )

 

  • کود ترپیل با درصد فسفر خالص ۴۶ درصد ۱۵۰ کیلو در پایه

 

  • کود کلرور پتاس با درصد پتاس ۴۶ درصد ( ۴۰ کیلو پایه – ۲۰ کیلو حداکثر ۱۰-۱۵ بعد از نشا کاری در مرحله شروع پنجه زنی – ۴۰کیلو در حدود ۳۵-۴۰ روز بعد از نشا در مرحله شروع  زایشی و بعد از زهکشی تابستانه در حد ترک خوردگی جزیی و بدون حضور آب    )
  • انتخاب بذر مناسب از مزرعه اصلی با سر خوشه کشیدن درمرداد سال قبل
  • سبک  و سنگین نمودن با میزان ۶-۸ کیلو نمک( ثبت چگالی آب ) در ۲۰ لیتر آب  و بلافاصله شستشو  بذر انتخاب شده با آب شیرین در چند مرتبه
  • بعد از شستشو کامل و خیساندن به مدت ۲۴ ساعت در آب زلال و پر از اکسیژن به  دو روش می توان ضد عفونی نمود   ۱- ابتدا بذر های خیسانده شده  در آب گرم ۴۵ درجه برای  دو دقیقه و بعد ده دقیقه در آب ۵۲ درجه قرار داده می شود و در ادمه برای جوانه نمودن به مدت  ۲۴ -۴۸ ساعت  این بذور ضد عفونی شده در یک محیط گرم و مرطوب قرار داده و در مرحله خروج جوانه اولیه در خزانه بذر پاشی صورت می گیرد.  ۲- بعد مرحله سبک و سنگین نمودن به مدت ۲۴ ساعت در آب خیسانده شده و سپس ۲۴ ساعت در محلول ۴ درهزار قارچ کش ویتاواکس تیرام قرار داده شد و در ادامه در محیط گرم و مرطوب  قرار داده و در مرحله اول ظهور جوانه در خزانه بذر پاشی می شود
  • جوانه دار نمودن در حد سینه کبوتری ( خروج فقط نوک ریشه چه از پوسته شالی )
  • تهیه box cell     و تهیه بستر کشت با خاک مناسب و کشت تک دانه بذر جوانه دار در هر  تک خانه و انتقال به خزانه بعد از سبز شدن و خروج جوانه برگ در تاریکخانه
  • میزان بذر کاملا سالم و پر به میزان چهار کیلوگرم ( وزن خشک ) در خزانه به ابعاد ۶۰ متر مربع
  • مراحل نگهداری در خزانه مانند شرایط سنتی بوده و در صورت لزوم می توان از کود های کامل  ماکرو-میکرو  برای تقویت نشا در در خزانه استفاده نموده
  • آموزش نشا خوب ( رنگ- شروع پنجه دهی – تعداد برگ- سن نشا – ارتفاع نشا )
  • کشت با فاصله در حدود ۲۰*۲۰ سانتیمتر و تک خال ( یک نشا در کپه ) و انتخاب بهترین نشا
  • خشک نمودن مزرعه در ۳۰ روز بعد از نشا و بعد از ۳-۵ روز بر اساس توصیه گروه زیر بنایی مصرف کود اروه و پتاس و سپس آبیاری انجام شود
  • برداشت در مرحله رسیدگی کامل   ( حداکثر کاهش رنگ  برای تسریع  در برداشت دستی)
  • حذف بوته های غیر تیپ

 

  • موارد اندازه گیری
  • انتخاب تعدادی از نمونه مزرعه بر اساس تصادفی و کشت یک چوب در کنار آنها
  • نمودار رنگ برگ
  • شمارش تعداد پنجه
  • اندازه گیری ارتفاع
  • یاداشت شروع مرحله زایشی ( تغییر رنگ  کپه )
  • یادداشت برداری نحوه پر شدن خوشه
  • برداشت و آنالیز اجزای عملکرد ( وزن هزار دانه- نسبت دانه پر به پوک – تعداد دانه در خوشه- تعداد خوشه در مترمریع- …..)
  • ————————

۱۶/۱۱/۹۵

جلسه هماهنگی با حضور کشاورزان و مسئولین استانی و شهرستان و مرکز خدمات و کشاورزان و محققین معین

20170211_111514 20170211_112050

———————————————

  • ۱۹/۱۱/۹۵
  • جلسه اول در روستای سیرجارون
  • -آشنایی با اهمیت کشت برنج 
  • – اهمیت تولید محصول سالم و بررسی وضعیت آن در سایر کشورها
  • – تقسیم بندی وظایف گروه

power point اهمیت برنج

————————————–

۲۶/۱۱/۹۵

جلسه دوم روستای سیرجارون

 

موضوع جلسه : بررسی اصول پایه کشت برنج و بذر و پروش نشا و اصول پایه تولید بذر با حضور خانم مهندس خسروی و مهندس سعادتی و مهندس رستمی و …… و جاج آقا کیائی ( کشاورز مسئول پروژه)

پرورش نشا برای بذری ( power point

 

IMG_20170216_180109 IMG_20170216_180111 IMG_20170216_180114

—————————————–

جلسه سوم  ۳/۱۲/۹۵

  • پروژه تولید بذر بومی در سطح شالیزار
  • کلاس آموزشی در محمود آباد- سرخرود- دهستان دابو شمالی- روستای سیرجارون در تاریخ ۳/۱۲/۹۵
  • خانم مهندس خسروی و مهندس سعادتی و مهندس رستمی از مرکز خدمات سرخرود
  • مدیریت کشاورزی محمودآباد
  • آموزش تفاوت شالی بذری و شالی به منظور تولید برنج
  • کشاورزان سیرجارون و کارشناسان مرکز خدمات سرخرود
  • در این جلسه در زمینه نحوه شناسایی بذر خوب ( وزن هزار دانه بالا- عاری بودن از آفات و بیماریها – عاری بودن از کاه و کلش- عاری بودن از ارقام غیر هم تیپ) و نحوه سبک و سنگین نمودن بذر شالی ( ۵ کیلو نمک در ۲۰ لیتر آب) – نحوه تیمار یذر با آب داغ آب ۴۵ درجه دو دقیقه و بلافاصله آب ۵۲ درجه ده دقیقه – تیمار با بذرمال غلات – ……) بحث و گفتگو شد
  • تبادل نظر در خصوص میزان سطح زیر کشت و نحوه ایزوله نمودن کرت بذری در خزانه و مزرعه اصلی
  • از مشکلات مهم در منطقه و شاید در سطح بیشتر مزارع برنج ، عدم دقت لازم به بذر و نقش آن در افزایش عمکلرد می باشد. در این پروژه سعی خواهد شد تا اصول تولید بذر به کشاورز پیشرو آموزش داده شود

photo_2017-02-21_21-39-48 photo_2017-02-21_21-39-56 photo_2017-02-21_21-40-01 photo_2017-02-21_21-40-07 photo_2017-02-21_21-40-11 photo_2017-02-21_21-40-16 photo_2017-02-21_21-40-21 photo_2017-02-21_21-40-25

20170923_112739 20170923_112758 20170923_112810 20170923_112928 20170923_112938

 

مخلوط بودن بذور طارم با ارقام غیر هم تیپ

20171002_151434

 

جلسه چهارم ۱۷/۱۲/۹۵

  • پروژه تولید بذر بومی در سطح شالیزار
  • کلاس آموزشی در محمود آباد- سرخرود- دهستان دابو شمالی- روستای سیرجارون در تاریخ ۱۷/۱۲/۹۵
  • خانم مهندس خسروی و مهندس سعادتی از مرکز خدمات سرخرود
  • مدیریت کشاورزی محمودآباد
  • آموزش خزانه برنج
  • کشاورزان سیرجارون و کارشناسان مرکز خدمات سرخرود
  • در این جلسه در زمینه تراکم بذر در واحد سطح خزانه –طول و عرض خزانه – تاثیر پوشش پلاستیکی نو و کهنه در درجه حرارت داخل خزانه – نحوه پوشش و ایزوله شدن خزانه در برابر باد – جهت احداث خزانه- نحوه احداث زهکشی در داخل و بیرون خزانه – نحوه آبیاری- و از نکات مهم در این جلسه نصب دستگاه کنترل هشدار دهنده حرارت داخل خزانه بود. این دستگاه با استفاده از نور خورشید ، انرژی مورد نیاز خودش را تامین نموده و علاوه بر این یک باطری ذخیره انرژی نیز داشته که در صورت ابری بودن قادر به تامین انرژی مورد نیاز دستگاه هست. این دستگاه با پیغام و تماس تلفنی به موبایل و منزل مسئول خزانه ، کاهش و یا افزایش حرارت محیط داخل خزانه را اعلام می کند. قابل توجه از مشکلات مهم مدیریت خزانه کنترل درجه حرارت محیط بوده که حداقل ۱۰ و حداکثر ۳۰ درجه قابل قبول می باشد.
  • تبادل نظر با کشاورزان در خصوص کارایی دستگاه هشدار دهنده حرارتی
  • از مشکلات مهم در منطقه بذرپاشی زود هنگام در خزانه که سبب پوسیدگی بذر در بعضی از سالها و از سوی دیگر به دلیل چند شغله بودن کشاورزان منطقه ، عدم مدیریت صحیح حرارت خزانه در شرایط دمای بالا بوده که با نصب دستگاه هشدار دهنده حرارتی می توان این خسارت را به حداقل رساند.

20170307_115711 20170307_115720 IMG_20170307_183941 IMG_20170307_183944 IMG_20170308_160556

 

IMG_20170308_160559 IMG_20170308_160602 IMG_20170308_160604 IMG_20170308_160607

20170226_133301 20170226_133307 20170226_133313 20170226_133324 20170226_133332 20170226_133341 IMG_20170308_204544 IMG_20170308_204547 IMG_20170308_204549 IMG_20170308_204552 IMG_20170308_204554 IMG_20170308_204557

جلسه پنجم

  • کلاس آموزشی در محمود آباد- سرخرود- دهستان دابو شمالی- روستای سیرجارون در تاریخ ۱۷/۱۲/۹۵
  • خانم مهندس خسروی و مهندس سعادتی از مرکز خدمات سرخرود
  • مدیریت کشاورزی محمودآباد
  • عنوان کلاس اصول به زراعی برنج
  • کشاورزان سیرجارون و کارشناسان مرکز خدمات سرخرود
  • در این جلسه در خصوص سن برگی نشا و شاخص رشد نشا برنج- تاثیر تنش حرارتی بر نشا برنج در خزانه- عوامل پیشگری از تنش ( حرارت- تاریخ بذرپاشی- بذر مال- کمپوست – آب….) – رابطه بیماری لکه قهوای و تنش حرارتی و تغذیه و نحوه پیشگری و درمان-  نحوه مقاوم سازی نشا در برابر تنش محیطی ( استفاده از کود آلی – بذرمال….) توضیحاتی مبسوط داده شد.
  • تبادل نظر با کشاورزان در خصوص کارایی دستگاه هشدار دهنده حرارتی و تاثیر آن در کاهش اثرات نامطلوب تنش حرارتی محیط

از مشکلات مهم در پرور نشا برنج ، توجه کم کشاورزان سخت کوش منطقه به پیش بینی ماهانه و روزانه هواشناسی منطقه ای و کشوری بوده که در صورت دقت بیشتر در این خصوص تا حدودی قابل قبول امکان کاهش تنش محیطی را شاهد خواهیم بود.

IMG_20170409_214454 IMG_20170409_214552 IMG_20170409_214454

—————

جلسه ششم

  • در این جلسه در خصوص سن برگی نشا و شاخص رشد نشا برنج- تاثیر تنش حرارتی بر نشا برنج در خزانه- عوامل پیشگری از تنش ( حرارت- تاریخ بذرپاشی- بذر مال- کمپوست – آب….) – رابطه بیماری لکه قهوای و تنش حرارتی و تغذیه و نحوه پیشگری و درمان-  نحوه مقاوم سازی نشا در برابر تنش محیطی ( استفاده از کود آلی – بذرمال….) توضیحاتی مبسوط داده شد.
  • تبادل نظر با کشاورزان در خصوص کارایی دستگاه هشدار دهنده حرارتی و تاثیر آن در کاهش اثرات نامطلوب تنش حرارتی محیط
  • از مشکلات مهم در منطقه بذر پاشی زودهنگام بوده که با توجه به عدم به کارگیری سیستم حرارتی و از سوی دیگر به دلیل کاهش شدید نور در شرایط ابری ، سبب کاهش رشد و نمو ریشه و در نهایت تاخیر در نشاکاری شده که منتج به تاخیر در پاگیری و پنجه زنی که خود از عوامل مهم کاهش عملکرد خواهد شد  
  • photo_2017-04-30_10-43-40 photo_2017-04-30_10-43-35 photo_2017-04-30_10-43-28
  • ————————-
  • جلسه هفتم
  • پروژه تولید بذر بومی در سطح شالیزار
  • کلاس آموزشی در محمود آباد- سرخرود- دهستان دابو شمالی- روستای سیرجارون در تاریخ ۹/۲/۹۶
  • خانم مهندس خسروی و مهندس رستمی از مرکز خدمات سرخرود
  • مدیریت کشاورزی محمودآباد
  • عنوان کلاس اصول به زراعی برنج ( انتقال نشا از خزانه به مزرعه اصلی )
  • کشاورزان سیرجارون و کارشناسان مرکز خدمات سرخرود
  • در این جلسه در خصوص نحوه حذف نشا غیر هم تیپ از خزانه به مزرعه اصلی – نحوه کشت تک خال و تعداد نشا مناسب در مترمربع برای مزرعه بذری –  عمق کشت و توصیه کودی و نحوه تقسیط کودی ازته و پتاسه  – سن برگی نشا و شاخص رشد نشا برنج- بررسی گیاهچه مقاوم  بحث و بررسی شد
  • تبادل نظر با کشاورزان در خصوص تاثیر تراکم بذر پاشی در مترمربع ، کود بذر مال ، نحوه صحیح هوادهی

photo_2017-04-30_10-43-28 photo_2017-04-30_10-43-35 photo_2017-04-30_10-43-40

———————

جلسه هشتم

پروژه تولید بذر بومی در سطح شالیزار

  • کلاس آموزشی در محمود آباد- سرخرود- دهستان دابو شمالی- روستای سیرجارون در تاریخ ۲۶/۲/۹۶
  • خانم مهندس خسروی و خانم مهندس نگهدار آقای مهندس سعادتی   از مرکز خدمات سرخرود
  • مدیریت کشاورزی محمودآباد
  • عنوان کلاس اولین مرحله حذف بوته های غیر هم تیپ و بررسی فاز رویشی مرحله داشت مزرعه
  • کشاورزان سیرجارون و کارشناسان مرکز خدمات سرخرود
  • در این جلسه در خصوص نحوه  شناسایی ارقام هم تیپ ( رنگ- ارتفاع ) و نحوه اندازه ارتفاع گیاه ( بلندترین برگ ) و نحوه شماره پنجه و  عوامل موثر در پنجه ( تغذیه- ارتفاع سطح آب- سن نشا ) و همچنین عوامل موثر در نحوه افزایش مقاومت گیاه در برابر آفات و بیماریها ( توصیه کودی بر اساس رنگ برگ-  تعداد کپه مناسب در مترمربع- استفاده از عوامل بیولوژیک ) توضیحات مبسوطی داده شد.
  • یکی از مشکلات مهم در زمان نشاکاری سنتی ، عدم مهارت بعضی از نشاکاری در کاشت عمق مناسب نشا در مزرعه اصلی می باشد. که در بعضی از موارد شاهد کشت عمیق نشا و در نتیجه ریشه زنی مجدد و در نهایت کاهش پنجه زنی می شود. به در همین راستا به کشاورزان در خصوص عمق مناسب و نحوه بررسی و مشکلات کشت عمیق توضیحاتی مبسوط داده شد

IMG_20170516_213717 IMG_20170516_213725 IMG_20170516_213728 IMG_20170516_213731 IMG_20170516_213733 IMG_20170519_223630 IMG_20170519_223633 IMG_20170519_223635 IMG_20170519_223638 IMG_20170519_223646 IMG_20170519_223648

——————-

جلسه نهم

  • پروژه مدرسه در مزرعه ( F.S )
  • آقای مهندس زنگی- آقای مهندس ایزدی- دکتر حیدری- از مرکز خدمات سرخرود
  • مدیریت کشاورزی محمودآباد
  • بررسی آفت کرم ساقه خوار و روشهای کنترل ( بیولوژیک – شیمیایی)
  • کشاورزان روستای ملاکلا و کارشناسان مرکز خدمات سرخرود
  • در منطقه روستای ملاکلا به دلیل حضور قو آواز خوان در فصل زمستان ، سبب کاهش قابل توجه کرم ساقه خوار در منطقه شده و از سوی دیگر حضور پرنده چلچله در مزرعه مورد نظر در فصل زراعی میزان پروانه کاهش شدید دارد. در وهله اول به کشاورز عزیز ( آقای رجبی ) توصیه شد با نصب آشیانه استراحت سبب حضور بیشتر پرندگان شکارگر در مزرعه شوند. با توجه به نرم پایین کرم ساقه خوار به کشاورزان توصیه شد تا با روشهای کنترل بیولوژیک از آن جمله حشره کش T با دوز ۲ لیتر در هکتار و در غروب  عملیات سم پاشی صورت گیرد.
  • تبادل نظر با کشاورزان در خصوص عوامل موثر در روشهای به زراعی در کنترل بیولوژیک از آن جمله حذف علفهای هرز در فصل زمستان و شخم و شیار زمستانه به منظور از بین بردن لارو کرم ساقه خوار در فصل زمستان می باشد.
  • IMG_20170607_210930 IMG_20170607_210932 IMG_20170607_210935 IMG_20170607_210938 IMG_20170607_210940 IMG_20170607_210942 IMG_20170607_210945
  • ——————————

جلسه دهم

  • پروژه تولید بذر بومی در سطح شالیزار
  • کلاس آموزشی در محمود آباد- سرخرود- دهستان دابو شمالی- روستای سیرجارون در تاریخ ۲۳/۳/۹۶
  • خانم مهندس خسروی و خانم مهندس نگهدار آقای مهندس سعادتی   از مرکز خدمات سرخرود
  • مدیریت کشاورزی محمودآباد
  • عنوان کلاس کنترل بیماری  
  • کشاورزان سیرجارون و کارشناسان مرکز خدمات سرخرود
  • در این جلسه در خصوص نحوه شناسایی بیماری بلاست و عوامل موثر در شیوع و پیشگری آن بحث و تبادل نظر شد. از عوامل تشدید کننده آن مصرف بیش از حد کود ازته – هوای بارندگی – فاصله کشت- جهت کشت- تاریخ کاشت- آب سرد- عدم بالانس کودی-…..
  • یکی از مشکلات مهم در منطقه توصیه سم پاشی بر علیه کنترل بیماری بدون توجه به میزان نرم و مرحله بیماری می باشد که شاهد سمپاشی بی مورد در بعضی از مزارع شاهد هستیم
  • IMG_20170607_210945 IMG_20170618_205244 IMG_20170618_205247 IMG_20170618_205253 IMG_20170618_205257 IMG_20170618_205302 IMG_20170618_205306 IMG_20170618_205310 IMG_20170618_205315 IMG_20170618_205319 IMG_20170618_205324 IMG_20170618_205329 IMG_20170618_205334
  • ——————-
  • پروژه تولید بذر بومی در سطح شالیزار
  • کلاس آموزشی در محمود آباد- سرخرود- دهستان دابو شمالی- روستای سیرجارون در تاریخ ۳۰/۳/۹۶
  • خانم مهندس خسروی و مهندس سعادتی   از مرکز خدمات سرخرود
  • مدیریت کشاورزی محمودآباد
  • عنوان کلاس حذف بوته غیر هم تیپ در مرحله زایشی – تاثیر تغذیه و شرایط محیطی در مرحله زایشی خوشه برنج  
  • کشاورزان سیرجارون و کارشناسان مرکز خدمات سرخرود
  • در این جلسه در خصوص نحوه شناسایی و حذف خوشه های غیر هم تیپ به خصوص ارقام اختلاط شده ژاپونیکا ( گرده ) با رقم طارم هاشمی توضیح داده شد و همچنین در خصوص لزوم با لانس کودی و عوامل پیشگری کننده در ورس و عوامل تاثیر گذار بر روی افزایش عمکلرد در مرحله قبل و بعد از ظهور خوشه توضیحات مبسوطی داده شد.
  • یکی از مشکلات مهم در منطقه مخلوط بودن واریته های مختلف طارم که سبب کاهش بازار پسندی برنج استحصالی می شود به همین دلیل به کشاورزان در خصوص اهمیت خالص سازی تبادل نظر صورت گرفت
  • IMG_20170620_142456 IMG_20170620_142502 IMG_20170620_142515 IMG_20170620_142520 IMG_20170620_142522
  • IMG_20170620_142524

———————————————————————————————————————————————–

پروژه تولید بذر در سال ۹۶-۹۷ در روستای سوته  با همکاری مدیریت کشاورزی فریدونکنار

مسئول ترویج

مسئول مرکز خدمات

مسئول پهنه

کشاورز مجری

محقق معین سایت

 

 

جلسه اول 

توجیه پروژه و ارزیابی امکان سنجی  

بررسی وضعیت موجود   

تاثیر بذر و نقش آن در عمکلرد    

بررسی ارقام منطقه  

تعیین مزرعه و کشاورز مجری

 

photo_2018-05-29_21-40-02 photo_2018-05-29_21-40-09 photo_2018-05-29_21-40-20 photo_2018-05-29_21-40-32

جلسه دوم

برگزاری دومین جلسه پروژه تحقیقی ترویجی بذرگیری ارقام بومی محلی درمزرعه آقای مهدی رشیدی کشاورز روستای سوته بخش مرکزی شهرستان فریدونکناردهستان باریکرودمورخه  ۹۷/۲/۲۵

 – کشت در یکصد متر مربع با روش تک خال  

  • بررسی ارتفاع و تعداد پنجه و رنگ برگ 

 

photo_2018-05-29_21-43-06 photo_2018-05-29_21-43-10 photo_2018-05-29_21-43-15 photo_2018-05-29_21-44-29

جلسه سوم

اجرای سومین جلسه پروژه تحقیقی ترویجی بذرگیری از ارقام بومی محلی در مزرعه کشاورز روستای سوته بخش مرکزی شهرستان فریدونکنارمرکزجهادکشاورزی باریکرود مورخه ۹۷/۳/۱

  • بررسی وضعیت پاگیری و انتخاب ۱۰ بوته برای کسب اطلاعات فنولوژی رشد
  •  بررسی وضعیت آبیاری
  • مصرف کود اوره پلیمری با میزان ۱۰۰ کیلو در هکتار

 

photo_2018-05-29_21-45-13 photo_2018-05-29_21-45-18 photo_2018-05-29_21-45-25 photo_2018-05-29_21-45-29

جلسه چهارم

  • بررسی وضعیت رشد و توسعه رشد برگ  
  • بررسی تفاوت اولیه در نمونه انتخاب شده
  • فرم توسعه بوته و تفاوت اولیه در وضعیت در بوته
  • بررسی توصیه کودی و آبیاری متناوب

photo_2018-05-29_21-46-03  photo_2018-05-29_21-46-12 photo_2018-05-29_21-46-16 photo_2018-05-29_21-46-20

 

————————————————————————————————————————————————————–

معرفی رقم شفق

دستورالعمل ضد عفونی بذر

—————————————–

دستور العمل کنترل و گواهی بذر برنج

——————————————-

 

Slide1Slide2Slide3

 

 

Slide4Slide5Slide6

 

 

 

Slide7Slide8Slide9

 

 

Slide10Slide11Slide12

 

 

 

 

Slide13Slide14Slide15

—————–

photo_2018-05-25_13-24-19

 

 

Slide17Slide18Slide19

 

 

 

 

Slide20Slide21Slide22

 

 

 

Slide23Slide24Slide25

 

 

Slide26Slide27Slide28

 

 

Slide29Slide30Slide31

 

 

 

Slide32Slide33Slide34

 

 

 

Slide36Slide37Slide39

 

 

Slide40

 

————————–

photo_2018-05-25_13-24-19

برگزاری کلاس آموزش در خصوص تولید بذر  برای مدرسین مراکز خدمات استان مازندارن

—————————————————————

الرحمن و  الرحیم

(أَ فَرَأَیْتُمْ ما تَحْرُثُونَ)

آیا هیچ درباره آنچه کشت مى کنید اندیشیده اید»؟

(أَنْتُمْ تَزْرَعُونَهُ أَمْ نَحْنُ الزّارِعُونَ)

«آیا شما آن را مى رویانید یا ما مى رویانیم»؟

 بسمه تعالی

وزارت جهاد کشاورزی

سازمان ترویج،آموزش و تحقیقات کشاورزی

مرکز ترویج و توسعه تکنولوژی هراز

گروه تکنولوژی زراعی

  تولید بذر برنج در شرایط کشاورز


مجید نیک نژاد

جلد اول- ویرایش اول

شهریور ۱۳۹۷

   
   
   
   
   
   


مقدمه:

بذر برنج یا همان بانک ژن هزاران ساله که در طول سالیان دور همراه با انتخاب طبیعی  به ما هدیه شد.  امید آن هست که بتوانیم این هدیه را حفظ نماییم . تا قبل از جنگهای داخلی  سال ۱۹۹۴ رواندا ،کشاورزان این کشور بیش از ۵۰۰۰ واریته لوبیا کشت می نمودند. ولی در طول سالهای جنگ داخلی سبب نابود شدن این واریته ها گرددید.بعد از پایان جنگ داخلی به دلیل نابود شدن واریته های بومی ، کشورهای اروپایی برخی از ارقام پرمحصول لوبیا را به این کشور معرفی کردند ولی بعد از چندی به دلیل عدم سازگاری  ارقام جدید  با شرایط آب و هوایی کشور رواندا سبب مشکلات زیادی در این کشور شد. نکته مهمی که در اینجا وجود دارد و باید مورد توجه قرار گیرد این میباشد که در کشور ایران ارقام بومی به عنوان یک بانک ژن حمع آوری شود تا در صورت هر گونه مشکل پیش بینی نشده ذخایر چندین هزار ساله خود را از دست ندهیم . این واقعیت در جنگ سوریه نیز اتفاق افتاد. و شاهد آن هستیم که بعضی از ارقام بومی آنها از بین رفته و جایگزینی برای آنها ندارند. کشاورزان برنجکار فقط برای یک سال خود مصرفی داشته و اگر به هر دلیلی در آن سال شالی با مشکل مواجه شود متاسفانه بذر برای سال آینده نداشته ومیزان بانک بذر در کشور شاید کمتر از ۱۰۰۰ هکتار باشد . شاید رواج کشت مجدد برنج در برخی از مناطق و نگهداری بذر سال قبل برای احداث خزانه برای کشت دوم یک فرصت باشد در برابر تهدید کشت دوم، به همین دلیل می توان از تغییر اقیلم در جهت افزایش تولید مزراع بذری کمک گرفت.

اهمیت :

  • میزان بذر خودمصرفی کشاورزان در برنج در حدود۹۰-۹۵ درصد و تولید بذر گواهی شده ۵-۱۰ درصد هست.
  • با توجه به سطح ۵۶۰ هزار هکتاری و نیاز هر هکتار به ۴۰ کیلو بذر گواهی شده ، در حدود۵-۶ هزار هکتار مزرعه برای تولید بذر گواهی شده نیاز بوده که این یکی از اهداف بلند مدت خواهد بود
  • نفش بذر مرغوب ( جوانه زنی بالا ۹۵ درصد- وزن هزار دانه ۲۶/۲۷ گرم – عاری از بیماری-عاری ار بذر علف هرز- بنیه عالی…..) در حدود ۵-۱۰ درصد سبب افزایش عملکرد خواهد شد.
  • بذر با جوانه زنی پایین و بنیه ضعیف سبب تولید گیاهچه ناتوان و در نتیجه مصرف بیشتر نهادهای شیمیایی و در نهایت مشکلات خاص زیست محیطی و همچین افزایش هزینه تولید خواهد شد
  • ……………..

 

اصول برنامه ریزی:

  • چهار سوال اساسی در شروع هرکاری
  • کجا هستیم ؟( واقعیت موجود)
  • کجا باید باشیم؟ ( هدف)
  • چگونه این شکاف را از بین خواهیم برد؟ ( روش اجراء)
  • چگونه پیشرفت خود را زیر نظر خواهیم گرفت؟(ارزیابی دوره ای )
  • در طول تولید بذر در سطح کشاورز باید ۱- بررسی مشکلات موجود ( اختلاط بذور – وزن هزار دانه پایین – آلودگی به ویروس و بیماری- آلودگی به بذور علف هرز….) ۲- هدف از تولید بذر ( افزایش وزن هزار دانه – بنیه بذر- عاری از علف هرزو بیماری- عاری از بذور ارقام غیر هم تیپ مانند گرده …..) ۳ – روش اجراء ( مراکز تحقیقات و بذور گواهی شده – مزارع کشاورزان پیشرو و نمونه  در هر روستا و تحت نظارت ) ۴- ارزیابی  ( نظارت سالیانه بر مزارع بذری در هر روستا و تست بررسی خلوص و آلودگی و …..)  ( شکل شماره یک )

نحوه اجراء :

  • تولید بذر با استفاده از بانک ژن خود کشاورز با هدف افزایش کیفیت و شناسایی نقاط ضعف و قوت
  • تولید بذر با استفاده از بذور خالص شده و گواهی شده از مرکز تحقیقات برنج در سطح کشاورز
  • تولید بذر با استفاده به روش seedling pot nursery ( cell BOX )
  • تولید بذر با استفاده از بانک ژن خود کشاورز(از بذر خودمصرفی کشاورز)

سال اول :

هدف : تولید بذر پایه برای سال دوم و میزان مورد نیاز در حدود ۵ کیلو بوده و به این منظور در حدود ۱۰۰ مربع مزرعه در نظر گرفته می شود.

  • از تهیه بذر تا قبل از بذرپاشی در خزانه :
    • بحث و گفتگو با کشاورزان منطقه در خصوص تقاضای آنها از بذر و مزرعه و شکل و تعداد پنجه و ارتفاع و ….. ( به قول دوست گرامی اینجانب ، دکتر الله قلی پور ، بذر را باید کشاورز انتخاب کند). به طور کلی کشاورزان به دنبال ارقام با کیفیت و عمکلرد بالا در جهت افزایش درآمد هستند.
    • تقسیم بندی وظایف و تهیه جدول کانت ( تقویم مراحل انجام تهیه خزانه ).
    • انتخاب زمان کشت با استفاده از داده های هواشناسی و توجه به درجه بالای ۱۰ درجه برای زمان بذرپاشی در خزانه با هدف دستیابی حداکثر به پتانسل بانک ژن بذر خودمصرفی کشاورز ، به عنوان مثال در منطقه آمل در روستای خردونکلا ( منطقه میان دست ) بر اساس داده های ۱۰ ساله هواشناسی بین ۵-۱۰ فروردین هست .
    • تست جوانه زنی: خیساندن ۱۰۰ عدد بذر سنگین در محیط با دمای ۱۳ درجه و بررسی درصد جوانه زنی و نحوه پراکنش آن (شکل شماره ۲ )
    • تست بنیه بذر: یکی از روشهای تست و بررسی بنیه بذر ، جوانه زنی در درجه حرارت ۱۳ درجه بوده که در این حرارت معمولا در حدود ۶ روز بین اولین تا آخرین جوانه زنی فاصله هست. بذور روزهای اولیه معمولا در مزرعه تیپ بهتر و معمولا عملکرد بالاتری دارند.
    • استفاده از دستگاه ریشک زن در بذور با ریشک بلند ، سبب بهبود مراحل بعدی در کشت برنج می گردد به همین دلیل در صورت نبودن امکانات با مالش در یک گونی کنفی ، بذر را می­توان ریشک را حذف نمود. ( شکل شماره ۴)
    • سبک و سنگین نمودن قبل از خسیاندن با استفاده از پنکه با هدف جدا سازی بذر علف هرز و بذور پوک و کاه و کلش.
    • تهیه محلول با چگالی ۵  در حدود ۶ کیلو نمک در ۲۰ لیتر آب با هدف حذف بذور نیمه پر و ……
    • تهیه حدود ۱۰ کیلو بذر مرغوب از بذر خودمصرفی کشاورز و خیساندن در آب و نمک و بلافاصله شستشو صورت گیرد ( کاهش اثرات سوء در جوانه زنی ) ( شکل شماره ۳)
    • بذر حاصله در یک ظرف به مدت ۲۴ ساعت خیسانده شود( دقت گردد دمای آب بالای ۱۵ درجه باشد در جهت تحریک اسپورهای قارچ برای جوانه زنی )
    • ضدعفونی با سموم مناسب ( ویتاواکس تیرام ۴ در هزار و یا سموم مورد تائید مراکز تحقیقات و خدمات کشاورزی)
    • پهن نمودن در یک بستر شیب دار ملایم با ارتفاع کم و استفاده از پوشش گرم برای تحریک جوانه زنی (توصیه به استفاده از دستگاه جوانه زنی به منظور یکنواختی در جوانه زنی و افزایش اکسیژن آب)
    • در صورت جوانه دار نمودن به روش سنتی ، دقت شود با استفاده از یک عدد دماسنج ماکزییم – مینیم ، میزان تغییرات درجه حرارت در طول جوانه زنی مورد پایش قرار گیرد و در صورت افزایش از ۳۰ درجه با آب ۲۵ درجه و در صورت کاهش ۲۰ درجه با آب ۳۵ درجه به مدت دوبار در روز ، آبیاری و به هم زده شود. دقت گردد در زمان به هم زدن با ملایمت و در نهایت قسمت وسط به بیرون و بر عکس ، قسمت بیرون به داخل هدایت گردد.
    • طول مدت جوانه دار نمودن در حدود ۵-۷ روز بسته به درجه محیط متغیر بوده و لازم هست این مدت زمان در تهیه تقویم کشت ملاحظه گردد.
    • استفاده از کودهای بذرمال در جهت تسریع تقویت جوانه زنی و بنیه بذر ، توصیه می شود. میزان بذر مال مورد نیاز در حدود یک لیتر برای ۱۰۰ کیلو بذر می­باشد.
    • طول جوانه در زمان پاشی حداکثر ۱-۲ میلیمتر بیشتر نباشد چون در بیش از این اندازه سبب شکستن جوانه بذر خواهد شد. به همین دلیل توصیه می گردد خزانه در روز خیساندن بذر ، عملیات آماده سازی به اتمام رسیده باشد و  علف کش زده (  بوتاکلر  و یا کانسیل اکتیو …..) ریخته و در مرحله آب ماندگی باشد.
  • مرحله احداث خزانه :
    • مکان خزانه باید دسترسی خوبی داشته باشد و در حدود ۳۰۰-۴۰۰ مترمربع برای خزانه سنتی و در حدود ۱۰۰ مربع برای کشت مکانیزه مورد نیاز هست
    • در سال قبل باید عاری از علف هرز به منظور کاهش بانک ژن علف هرز
    • در جهت افزایش حاصلخیزی خاک خزانه ، بهتر است در تناوب با کشت خانواده لگومینوزه باشد و یا در فصل پاییز ، کود آلی پوسیده به میزان ۲ کیلو در مترمربع همراه با شخم پاییزه به خاک اضافه شود.
    • در یک ماه مانده به زمان کشت جهت تحریک به جوانه زنی بذور علف هرز ، اقدام به آبگیری در مکان خزانه نموده و به تناوب خاک خزانه کم آب گردد تا جوانه زنی بذور علف هرز تسریع گردد.
    • خزانه تولید نشا برای مزرعه بذری باید کاملا جداگانه و بهترین مکان انتخاب شود
    • در سال اول در حدود ۵ مترمربع برای کشت ۱۰۰ مترمربع مزرعه اصلی ، خزانه نیاز هست
    • ابعاد پیشنهادی ۳ متر عرض و ۲ مترمربع طول هست .
    • میزان کود شیمیایی مورد نیاز بسته به حاصلخیری خزانه در حدود ۵ کیلو کود سوپر فسفات تریپل ودر حدود ۵ کیلوکود سولفات پتاسیم و در حدود ۲ کیلو  سولفات روی و در حدود ۲ کیلو  کود اوره برای ۵ عدد خزانه ۳ متر در ۲۰ متر و در کل برای ۴۰۰ مترمربع زمین خزانه موردنیاز هست.
    • جهت خزانه بر اساس منابع بهتر هست شرق به غرب باشد ولی نکته مهم جت باد غالب منطقه هست. در صورت باد شدید در منطقه، طول خزانه با یک زوایه ملایم در جهت باد باشد که در منطقه سوته در جهت شمال غربی هست.
    • برای کنترل سرمای اوایل فصل توصیه می شود که یک مزرعه در حدود ۱۰۰۰ مترمربع به صورت آب انبار باشد  تا با  استفاده از تابش خورشید میزان درجه حرارت آب افزایش نموده و از این آب برای پر آب نمودن خزانه در شب در اوایل بذرپاشی و در مواقع روزهای سرد استفاده شود. استفاده از آب چاه و آب مستقیم از رودخانه سبب ایجاد استرس به نشا جوان می گردد.
    • برای زهکشی آب خرانه باید یک کانال خروجی وجود داشته باشد تا از خسارت آب ماندگی در خزانه جلوگیری نمود ( شکل شماره۵)
    • احداث خزانه باید باید شکل گنبد بسیار ملایم باشد تا در زمان زهکشی آب از خزانه هیچ آبی در خزانه باقی نماند.یکی از مشکلات رایج در خزانه سنتی خسارت آب ماندگی بوده که یکی از دلایل اصلی آن گودی خزانه در وسط و همچنین کوچک بودن جوی داخل خزانه و کم عمق بودن ، دست به دست هم داده تا در هوای گرم بهار ، سوختگی لکه ای ایحاد شود.
    • میزان سم علف کش مورد توصیه بوتاکلر…. و یا کانسیل اکتیو در حدود…..  بر طبق توصیه فنی و نکته مهم در میزان مناسب آن هست. در خزانه با دوز بالای علف کش ، سبب تاخیر و کاهش شدید جوانه زنی و بنیه پایین گیاهچه و تغییرات مرفولوژی را شاهد خواهیم بود و با آبشویی تا حدودی می توان اثرات سوء مصرف بیش از حد علف کش کاهش داد.
    • کنترل میزان PH خاک در رشد نشا بسیار موثر هست. بهترین اسیدیته برای برنج ۵-۶ درجه  می باشد. استفاده از گوگرد و  یا اسید سولفوریک در کاهش میزان اسیدیته موثر هست. بعضی از کشاورزان از تفاله نارنج و یا غوره و یا سرکه چوب ، در حدود چند ماه قبل از بذر پاشی استفاده نموده که در مشاهده مزرعه­ای ، اثرات مثبت آن را شاهد بودیم.
    • پوسته برنج سرشار از عنصر سیلیس هست. با نیم سوز نمودن آن سبب سهولت جذب این عنصر میشود.در حدود ۰٫۵-۱ کیلو از نیم سوز پوسته برنج در یک مترمربع سبب تولید نشا قویتر و سالمتر شود.
    • در بعضی از خزانه نزدیک به منازل کشاورزان منطقه سیرجارون از روستاهای منطقه سرخرود شهرستان محمودآباد ، شاهد بودیم که اضافه نمودن تفاله نارنج و قوره انگور و با تفاله گوجه فرنگی سبب تولید نشا با کیفیت بالاتر در مقایسه با سایر خزانه ها بدون اضافه نمودن این مواد ، گرددید و لازم هست در این زمینه بیشتر تحقیق و بررسی شود.

۳–  مرحله بذرپاشی تا قبل از نشاکاری:

۳-۱– در شرایط معمول کشاورزان عزیز در حدود ۱۵۰ گرم بذر در یک مترمربع بذرپاشی می نمایند. ولی در شرایط تولید نشاء به منظور  بذر ، حداکثر تراکم ۷۵ گرم در مترمربع بوده و برای سال اول در حدود  ۷۵  ۵ مترمربع= حدود ۴۰۰ گرم بذر خشک مورد نیاز می باشد.

۳-۲- یک روز قبل از  بذرپاشی دقت شود ، چند مرتبه آب کرت شتشو شود تا اثرات منفی علف کش خسارت ایجاد نکند.

۳-۳-  برای تراکم مناسب توصیه می شود ، ۷۵ گرم بذر را وزن نموده و در یک مترمربع بذرپاشی شود . با این روش چشم کشاورز به میزان حدود ۷۵ گرم در مترمربع آشنا خواهد شد.

۳-۴- دقت شود اندازه جوانه در زمان بذرپاشی کوچک باشد تا سبب شکسته شدن جوانه نشود. دست را به گل آب خزانه نزدیک نمایید تا جوانه به آرامی در خزانه قرار گیرد. در صورت بیش از حد  نرم بودن و شدت بذر پاشی ، بذر در عمق پایین قرار گرفته و سبب تاخیر در سبز شدن می­گردد.

۳-۴- بلافاصله بعد از بذر پاشی، زهکش داخلی خزانه را مجدد تمیز نموده تا سبب تسریع خروج آب گردد.

۳-۵- یکی از مشکلات خزانه سنتی ، عدم آگاهی دقیق از میزان درجه حرارت داخل خزانه می باشد. برای این منظور امروز از دستگاه میکرو سیستم در داخل خزانه استفاده می شود تا از اطلاعات ارسالی میزان درجه حرارت زیر پوشش را هر لحظه می توان بررسی نمود. در صورت افزایش درجه حرارت بیش از ۴۰ درجه و پایین تر از ۱۰ درجه ( تعریف شده برای خزانه برنج و امکان تغییر هست ) دستگاه به موبایل کشاورز پیام اخطار ارسال نموده و کشاورز عزیز می تواند با استفاده از  تهویه در جهت کاهش حرارت و یا آبگیری غرقابی  در جهت کاهش خسارت ، اقدام نماید.

۳-۶- برای کنترل ورود حشرات و جانوران توصیه می شود در اول و آخر خزانه ، توری ضخیم نصب شود تا در زمان تهویه ، مشکل ایجاد نکنند.

۳-۷- برنامه آبیاری بسته به درجه حرارت محیط بوده و در چند روز اول بذرپاشی خزانه خشک بوده و در سپس در ادامه در غروب خزانه آبیاری و صبح در اوایل شروع گرما آب تخلیه می شود. ۱۵ روز بعد از بذرپاشی که نشاء در حدود ۵ سانتیمتر شد ، می توان بسته به درجه حرارت محیط ( گرم بودن هوا) صبح آبیاری و شب تخلیه گردد. دقت شود برنج برای رشد و نمو نیاز به آب زیادی نداشته و طولانی نگه داشتن نشا در خزانه پر آب سبب کوچک شدن ریشه و ضعف عمومی گیاهچه جوان میگردد. کشاورزان عزیز اعتقاد داشته در شرایط خشکی زیاد خزانه سبب مشکل در کندن نشاء شده و به همین دلیل از کم آبیاری و آبیاری تناوبی در خزانه بیمناک هستند. تجربه نشان داده که نشا با ریشه قوی و افشان در خزانه با روش آبیاری تناوبی ، پاگیری زودتر و تعداد پنجه و عملکرد بیشتری در مقایسه با نشا غرقابی  دارد.

۳-۸- تغذیه گیاهی در خزانه بیشتر متوجه کود ازته هست. به همین منظور بعد از ۱۵-۲۰ روز بعد از بذرپاشی در خزانه بسته به شدت سبزینه برگ LCC   میزان ۵۰۰-۱۰۰۰ گرم در هر کرت ۶۰ مترمربع ، کود اوره در نظر گرفته می شود. نکته مهم در کود سرک استفاده در حدود ۱۰ صبح به بعد ، در زمان خشک بودن برگ نشا در خزانه هست. چون شبنم روی برگ در تماس با کود اوره ، سبب سوختگی برگ می شود.

۳-۹- امروزه برای افزایش بهروری کود ازته از کودهای slow realize   ( به عنوان مثال کود اوره با پوشش پلیمری ) استفاده می شود که بر اساس برنامه زمانبدی کود اوره در  چند مرحله آزاد می گردد. به عنوان مثال در خزانه سنتی در دو مرحله ۵-۱۰ روز و ۱۵-۲۰ روز بعد از بذرپاشی کدبندی شده تا کود ازته به میزان مناسب در اختیار نشا برنج قرار گیرد.

۳-۱۰-کنترل آفات و بیماریها در خزانه ، بیشتر  بحث ساقه خوار و بلاست برگ و لکه قهوه ای .. هست. در کنترل ساقه خوار نصب توری و تله فرمونی و سم پاشی با سموم مانند دروسپان عملیاتی بوده و در بحث کنترل لکه قهو های که بیشتر یک عامل ثانویه هست ، با تغذیه برگی و تامین حرارت مورد نیاز و برطرف نمودن عوامل استرس در پرورش نشاء ، تا حدود زیادی نیاز به سم پاشی نیست. و در شرایط حاد قارچکش رایج توصیه می شود. در کنترل بلاست ، عامل اولیه آن ضدعفونی نامناسب بذر که با استفاده از تیمار مناسب می توان از شیوع در خزانه جلوگیری نمود.

۳-۱۱- دقت شود حداقل ۵ روز قبل از کندن نشا در خزانه از مصرف هر گونه کود اوره خودداری شود .

۳-۱۲- برای انتقال نشا دقت شود کمترین آسیب به ریشه وارد شود. به همین دلیل سعی شود عملیات کندن و نشاکاری در مزرعه هم زمان باشد

۴– مرحله نشاکاری تا پاگیری :

۴-۱- برای نشاکاری از داده های هواشناسی می­توان کمک گرفت. در اوایل پاگیری نشاء ، درجه حرارت باید حداقل ۱۳ درجه باشد.

۴-۲- برای بررسی خصوصیات رقم بایستی کشت به صورت یک نشا در کپه ( تک خال ) صورت گیرد. ( عکس کشت تک خال )

۴-۳- فاصله کشت باید یکنواخت و در حدود ۲۰ ۲۰ سانتیمتر نشاکاری شود. با تعداد ۲۵ کپه در مربع ( عکس نحوه تقسیم بندی مزرعه )

۴-۴-در زمان نشاکاری بهترین نشا با سن ۳۰-۳۵ ( نشا بالغ ) هست ( عکس نشاء بالغ)

۴-۵- به طور کلی مصرف بیش از توصیه فنی علف کشها بر طبق گزارشات سبب افزایش دانه پوک در ارقام ایندیکا می گردد.

۴-۶- مزرعه بذری برای ایمن ماندن از عوارض سوء احتمالی از آب  بالا دست مزرعه ، سیستم آبیاری مستقل داشته . به دلیل مصرف کود و سموم علف کش در مزارع بالا دست ، تجمع آنها در مزرعه بذری سبب مشکلات خاص خود خواهد شد.

۴-۷- برای کاهش اثرات سو علف کش توصیه می شود بعد از ۳ روز بعد از نشاکاری از آن استفاده شود و برای کاهش جمعیت علف هرز توصیه می شود فاصله آماده سازی نهایی و نشاکاری هر چقدر امکان دارد کوتاه تر بوده تا جمعیت علف هرز کاهش یابد.

۴-۸- قدرت  اثر سوء ماندگاری علف کش در مزارع مختلف بسته به نوع روش آبیاری و آماده سازی مزرعه و میزان مواد آلی خاک ، متفاوت هست. و بین یک ماه الی ۵ سال متغییر هست. به همین دلیل از کشت برنج به منظور تولید بذر ، در مزارع مشکوک به کوتولوگی خودداری شود.

۴-۹- برای توصیه مصرف علف کش قبل از نشاکاری باید حداقل سه روز قبل از نشاکاری بوده و در زمان بعد از نشاکاری دقت شود برای کاهش اثر سوء علف کش و جذب ریشه برنج ، دقت شود تا گل و لای مزرعه نشست کامل داشته تا جذب علف کش به خاک کمتر شود. از سوی دیگر برای جلوگیری از جابجایی علف کش از مصرف آن در روزهای که باد هست خودداری شود و همچنین تا  ته نشینی کامل آب مزرعه از آبیاری مجدد به منظور جابجایی علف کش  خودداری شود

۴-۱۰- سطح آب مزرعه در حدود ۵-۷ سانتیمتر بوده و حداقل یک سوم نشا از آب بیرون باشد  و از نشاء قوی برای کشت استفاده شود. همه این عوامل سبب افزایش مقاومت نشا در برابر اثرات سوء علف کش می گردد.

۴-۱۱- برای کاهش اثرات سوء علف کش ، می توان با زهکشی تا حد ترک مویی و همچنین مصرف کود ازته ، خسارت آن را کاهش داد.

۵– مرحله پاگیری تا ظهور خوشه اولیه:

۵-۱- در حدود ۷ روز بعد از نشاکاری در ۱۰۰ مترمربع مزرعه ، در حدود ۲۰ عدد نشا تک خال با استفاده از نی ۱٫۶۰ متری ، علامت گذاری می شود.( عکس نصب نی و پایه )

۵-۲- هر هفته یک روز مشخص و ثابت ، ارتفاع و تعداد پنجه اندازه گیری می شود.و دقت شود تاریخ نمونه برداری قید شود.( عکس نحوه اندازه گیری )

۵-۳- برای دقت نمونه برداری ، بهتر هست یک فرد ثابت اندازه گیری را انجام بدهد تا اشتباه قرائت کمتر شود.

۵-۴-برای اندازه گیری ارتفاع یک چوب با قطر ۳ سانتیمتر و ارتفاع ۱٫۶۰ متر انتخاب و سپس با استفاده از خط کش علامت گذاری شود.( عکس خط کش اندازه گیری )

۵-۵-برای اندازه گیری ارتفاع ، خط کش را روی سطح خاک قرار داده و دقت شود در خاک شالیزار فرو نرود.و بالاترین برگ را در هر نوبت لحاظ نمایید( عکس از نحوه اندازه گیری با چوب)

۵-۶- برای شمارش تعداد نشاء  بر اساس استاندارد ، بعد از خروج یک برگ و مستقل شدن، به عنوان یک پنجه شمارش می شود.( عکس از نحوه شمارش تعداد پنجه)

۵-۷- رنگ برگ با استفاده از LCC اندازه گیری می شود.( عکس چارت LCC )

۵-۸-در طول دوره مرحله داشت ، بوته های غیر نرمال را با استفاده از نخ رنگ آبی ، مشخص نموده تا در صورت تائید در مرحله خوشه دهی حذف شود.( عکس انواع نخ و رنگ )

۵-۹- در هر هفته با پیگیری تعداد پنجه ، می توان بوته های با پنجه دهی بالا را مشخص و با نخ زرد مشخص کرد تا در مرحله خوشه دهی ، در صورت بالا بودن درصد پنجه مثمر به عنوان بوته بذری ، جدا گردد.

۵-۱۰- در زمان برداشت معمولا خوشه تشکیل شده در قبل و بعد از ، متوسط خوشه دهی مزرعه چندان مناسب نیستند. چون در به احتمال وجود دارد ، خوشه های زود تشکیل شده  در زمان برداشت حساس به ریزش بوده و همچنین در خوشه های دیر تشکیل شده ، به دلیل رسیدگی ناقص ، در زمان برداشت بیشتر نیم دانه و یا فقط دانه پوک خواهد شد. به همین دلیل بررسی زمان خوشه دهی ۵۰ درصد مزرعه این امکان را به کشاورز خواهد داد تا بهترین بوته را برای بذری انتخاب نماید. در بحث یک زمانی خوشه دهی شاید یک مشکل اگر در زمان خوشه دهی رخ بدهد ، این امکان را دارد تا متاسفانه کاهش شدید عملکرد خواهیم داشت.( عکس مزرعه در ۵۰ درصد خوشه دهی)

۶– مرحله زایشی تا گل دهی :

۶-۱-ثبت زمان تشکیل خوشه اولیه برای ارزیابی توصیه کودی و آبیاری موثر می باشد.( عکس خوشه اولیه )

۶-۲-دقت شود برای بررسی دقیق در این مرحله هیچ گونه تنش رطوبتی وجود نداشته باشد.

۶-۳- تغییر رنگ LCC  در این مرحله برای بررسی توصیه کودی برای سالهای بعد بسیار موثر خواهد بود

۶-۴- به طور معمول در زمان ظهور خوشه ، اولین مربوط به آخرین پنجه های تشکیل شده در مرحله پنجه زنی هست. به همین توصیه می شود در سال اول از پنجه های نزدیک به نشاء مادری ، بذر استحصال شود

۶-۵- طول مدت ظهور خوشه به طور میانگین بین ۵-۱۰ روز بوده که در حدود ۷۰ درصد خوشه ها در همان در ۵ روز اول ظاهر می شوند. درجه حرارت بالا سبب یکنواختی ظهور خوشه و بر عکس درجه حرارت پایین سبب ناهماهنگی و غیر یکنواختی خواهد شد. به همین تاریخ کشت نشاء ( دیر یا زود ) در این مرحله تاثیر گذار خواهد بود.

۶-۶- به طور کلی مراحل ظهور خو شه به سه زمان تقسیم می شوند . مرحله ابتدای ظهور خوشه ( ۱۰-۲۰ درصد ) ، مرحله تاریخ ظهور خوشه ( ۴۰-۵۰ درصد ) و زمان خوشه رفتن کامل ( ۹۰ درصد)  خوشه ها ظاهر خواهند شد. برای ثبت فرم خوشه دهی هر رقم باید مراحل مذکور یادداشت برداری شود.

۶-۷- به طور کلی درصد دگرگشنی در حدود یک درصد بوده ولی کپه های اطراف مزرعه بیشتر در معرض این احتمال وجود دارد. به همین دلیل توصیه می شود برای برداشت حداقل دو متر اثر حاشیه ای در نظر گرفت .

۶-۸- بهترین درجه حرارت برای گرده افشانی دمای بین ۳۰-۳۵ درجه بوده و دمای بالای ۵۰ و پایین ۱۵ درجه عامل تهدید کننده در گرده افشانی هست. در حدود ۱۰ صبح الی ۵ بعد از ظهر زمان گرده افشانی بوده و توصیه می شود تاریخ کشت را با آمار سی ساله متوسط درجه حرارت منطقه مورد نظر برای تولید بذر ، بررسی دقیق داشته باشیم .

۶-۹- در روزهای بارندگی کامل ، میله پرچم در داخل رشد و گرده گل بر روی کلاله ریخته و خود گشنی صورت می گیرد ( کلیستوگامی )، ولی اگر در بعد از ظهر بارندگی متورقف شود سبب اختلال در گرده افشانی و باز شدن خوشه می گردد.و همچنین باد شدید و باد گرم و طوفان و باد خشک نیز سبب اختلال در گرده افشانی و تلقیح می گردند.

۶-۱۰- اجزای گل عبارتند از ، بساک که یک توده چهار حفره ای و یک میله هدایت کننده مواد غذایی  هست. کلاله که دارای خامه و تخمدان هست ، شبیه به دو آنتن پروانه پرطاوس گلابی هست. در گرده در زمان قرار گرفتن بر روی کلاله ، دو هسته زایشی و یک هسته رویشی وجود دارد که در لوله گرده هسته های زایشی در جلو و رویشی در عقب هست.

۶-۱۱-  در زمان گرده افشانی بهترین درجه حرارت برای جوانه زنی دانه گرده و طویل شدن آن در حدود ۳۰-۳۵ درجه هست و درجه حرارت بالاتر از ۴۵ و پایین تر از ۱۵ ، جزء عوامل محدود کننده در تلقیح هستند.گرده گل حداکثر ۵ دقیقه در خارج از بساک زنده مانده و به همیندلیل علاوه بر حرارت ، رطوبت نیز عامل مهم در زنده ماندن آن هست.

۶-۱۲- در محور خوشه یک دسته بافت آوندی کوچک قرار داشته که پیرامون آن را بافت پارانشیمی حاوی کلروپلاست پوشانده  و آنها به عنوان یک بافت فتوسنتز کننده ، عمل می نمایند. به همین دلیل ارقامی که تا انتهای مرحله رسیدگی بتوانند سبزی خود را حفظ نمایید در افزایش عملکرد بسیار موثر خواهد بود.( عکس کلروپلاست از مزرعه زمان رسیدگی و هنوز بوته سبز هست )

۶-۱۲- در قسمت بالای خوشه ، قسمت بافت اسکلرانشیمی  بیشتر بوده و به همین دلیل حتی در زمان خم شدن خوشه در مقابل ریزش دانه مقادمت ایجاد می نماید. توصیه می شود برای افزایش مقاومت در برابر ریزش در زمان برداشت از ارقام مقاوم در بذرگیری استفاده شود و در مزرعه نیز برای شناسایی این نوع واریته ها ، جستجو شود.( عکس مقاومت خوشه در برابر ریزش )

۶-۱۳- تعداد روزهای پیش از ظهور خوشه این مراحل اتفاق می افتد. ۳۰ روز قبل از ظهور تشکیل اولین براکته روی نقطه  نمو انتهای ساقه ، ۲۴ روز قبل تشکیل تمایز انشعابات محور خوشه ،  ۲۰ روز قبل تمایز مادگی و پرچم ها ، ۱۲ روز قبل تشکیل بساک و  ۲ روز قبل تکمیل ریخت شناسایی اندام داخلی گل . به طور کلی این مراحل در ارقام مختلف ثابت بوده و با توجه به شرایط آب و هوایی و اثر گذاری عوامل بیرونی در هر کدام از این مرحله ، سعی شود تا ارقام مقاوم در برابر  تنش اثر گذار در این مراحل انتخاب و کشت شود.( عکس مراحل تشکیل خوشه هوشیکاوا )

۶-۱۳- شاخص تعداد برگ (LNI )  leaf Number Index   در رقم ثابت هست ولی در این عدد  در شرایط زود و یا دیر کشت و یا کشت گیاهچه جوان و بالغ در حدود ۱-۲ عدد تغییر پیدا می­­کند . و در صورت یکسان شرایط در حدود  LNI= 77 زمان تمایز خوشه و در ۸۷- ۹۲ زمان نمو آغازه­های گلچه و در ۹۷-۹۸ زمان دیوارهای دانه های گرده و منافذ جوانه زنی روی آن تشکیل شده و در ۱۰۰ طول برگ پرچم به حداکثر خواهد رسید. این اعداد برای ثبت خصوصیات رقم  بسیار ضروری هست.( عکس نموار رشد برگ هوشیکاوا)

۶-۱۴- در مرحله تشکیل خوشه دو مرحله در حساسیت بیشتری در درجه حرارت دمای پایین ۱۵-۲۰ درجه داشته ، یکی ۲۴ روز و دیگری ۱۲-۱۵ روز قبل از ظهور خوشه ( عکس تاثیر درجه حرارت ۱۷ درجه هوشیکاوا)

۶-۱۵- اگر ۲۳ روز قبل از ظهور خوشه در دمای ۱۵ درجه به مدت ۵ روز قرار گیرد ، خوشه های نوک  خوشه بدفرم و غیر طبیعی خواهند شد و اگر ۱۱ روز قبل از ظهور خوشه باشد بیشتر در قسمت پایین خوشه بدفرمی مشاهده خواهد شد. نکته مهم  در بذرگیری شناخت تاثیر عوامل محیطی در خوشه و تفکیک آن از عوامل ژنتیکی می باشد. با این شناخت قادر خواهیم بود تا با گزیش بوته و خوشه های سالم در چند سال متوالی به خوشه مادر بذری برسیم .

۶-۱۶- در بعضی از خوشه­ها شاهد ظهور دو تا چند انشعاب از یک گره هستیم که به این خوشه ­ها ، خوشه ماده گفته می شود. به طور کلی از هر گره فقط یک انشعاب خارج شده و در صورت نزدیک بودن بیش از حد گره­ها این خطا بوجود می آید که از یک گره چند خوشه تشکیل شده است.در صورت مهیا بودن شرایط کودی- نور- رطوبت و ژنتیک ، شاهد ظهور این خوشه ها بوده که برای تامین مزرعه بذری استفاده از این خوشه ها ضروری هست. چون این خوشه ها نشان دهنده حداکثری پتانسیل ژنتیکی واریته مورد نظر بوده و بر اساس آن می توان  انتخاب و توصیه فنی و سازگاری یک رقم در یک مکان خاص تصمیم گرفت.( عکس خوشه ماده در مزرعه رقم طارم و هوشیکاوا  )

۶-۱۷-  در زمان تشکیل خوشه اولیه یک رابطه مستقیم بین ضخامت گره چهارم و تعداد دانه در یک خوشه وجود دارد. در این زمان با خذف غلاف برگ و اندازه گیری یک دسته ۱۰ تایی که از مزرعه با دقت برداشت شده و نماینده واقعی مزرعه باشند، می­توان عملکرد را پیش بینی کرد. به طور کلی در مزرعه طارم نیز شاهد هستیم با افزایش قطر ساقه ، تعداد دانه در خوشه و همچین قدرت راتون دهی افزایش می­یابد. توصیه می شود در انتخاب یک رقم با حفظ فاصله یکسان در کرت بذرگیری ۱۰۰ مترمربع ، بتوان ارقام با پتانسیل بالا را شناسایی کرد. ( عکس گره چهارم  و نمودار  تاثیر ضخامت ساقه منبع ماتسوشیما و همکاران ۱۹۵۷)

۷-مرحله رسیدگی تا قبل از برداشت:

۷-۱- بررسی مراحل پر شدن دانه و یادداشت برداری مرحله رسیدگی در طول این دوره مهم هست. هر هفته تعداد خوشه شیری- خمیری- رسیده  و در بین آنها در تیمارهای انتخاب شده ، بررسی شود

۷-۲- برگ پرچم طول و عرض ، اندازه گیری شود و در صورت امکان سطح برگ پرچم اندازه گیری شود.

۷-۳- در صورت امکان مراحل رسیدگی در هر تیمار به تصویر گرفته شود ، تا نحوه پر شده و تغییر رنگ خوشه ، بیشتر مورد ارزیابی قرار گیرد.

۷-۴- حضور کشاورزان خبره در این دوره بسیار مهم هست ، چون ملاک انتخاب کشاورز هستند و به همین دلیل نظر آنان بسیار مهم هست.( عکس بازدید کشاورزان )

۷-۵- اگر فاصله زمان ظهور خوشه تا کامل شدن خوشه دهی ، طولانی باشد ، سبب کاهش عملکرد خواهد شد.

۸– مرحله برداشت و کاهش رطوبت :

۸-۱- در زمان برداشت کپه های مورد اقبال و نظر کشاورزان ، با ریشه از خاک برداشت شده  و به آزمایشگاه منتقل می گردد.( عکس تک کپه برداشت شده)

۸-۲- در زمان برداشت ، دقت شود تمام بوته های برداشت شده ، اتیکت نصب شود و در آن ، تاریخ برداشت- درصد رضایت کشاورزان- وضعیت آلودگی به آفت و بیماری ، قید شود.( عکس اتیکت نصب شده )

۸-۳- برای خشک نمودن کپه بذری با توجه به اهمیت برگشت مواد غذایی از ساقه به برگ ، توصیه می شود به صورت  برعکس ، ساقه ها را آویزان نموده تا در افزایش وزن هزار دانه و افزایش دانه پر ، موثر باشد. ( عکس نحوه احداث داربست)

۸-۴- در مناطق سردسیری به دلیل کاهش حرارت در زمان رسیدگی سبب طولانی شدن دوره رسیدگی می گردد. در صورت حرارت ۳۰ درجه در روز و ۲۰ درجه در شب سبب حداکثری عمکلرد خواهد شد ولی در صورت پایین درجه حرارت در روز ، کاهش عمکلرد قابل پیش بینی هست.

۸-۵-  برای برداشت مزرعه بذری بهترین روش ، به صورت دستی بوده و برای خرمنکوبی از نوع کوچک  و دستی بسیار مناسبتر هست. دلیل آن دور پایین کوبنده و فشار کمتر به بذر بوده ، چون در برداشت با کمباین به دلیل دور بالای کوبنده سبب ترک مویی در آندوسپرم و در نهایت کاهش قدرت بینه بذر خواهیم بود. در صورت ناچار بودن از استفاده از خرمنکوب بزرگ ، دور کوبنده حداکثر ۶۰۰ دور در دقیقه بیشتر نباشد.( عکس خرمنکوب کوچک و دستی و خرمنکوب بزرگ )

۸-۶- در زمان خرمنکوبی دقت شود دستگاه تمیز و ارقام دیگر در آن وجود نداشته باشد.

۸-۷- رطوبت شالی در زمان خرمنکوبی بسیار مهم هست، رطوبت بالا تر از ۱۸ سبب مشکل جدا شدن و نیاز به دور بالاتر کوینده خواهد بود و در رطوبت کمتر از ۱۲ سبب ترک خوردن دانه بذر خواهد شد به همین توصیه می شود با استفاده از دستگاه رطوبت سنج میزان رطوبت بذر را قبل از خرمنکوبی ، اندازه گیری شود تا شوک وارده به بذر کمتر شود ( عکس دستگاه رطوبت سنج )

۹– تغذیه گیاهی :

۹-۱- برای کسب حداکثر عملکرد باید آزمون خاک از مزرعه بذری صورت گرفته تا بر اساس آنالیز خاک ، توصیه کودی صورت گیرد

۹-۱- در عناصر ماکرو ، کود ازته از جایگاه بالایی برخورد هست به همین توصیه می شود بر اساس بافت خاک کودها و به خصوص کود ازته مصرف شود.

۹-۲- در رقم بومی با عملکرد ۴۰۰۰-۵۰۰۰ کیلو شالی در حدود ۱۰۰/۱۵۰ کیلو کود اوره و ۱۰۰ کیلو سوپر فسفات تریپل و ۱۰۰ کیلو سولفات پتاس توصیه می شود. به صورت کلی به جهت زیر خاک رفتن کود توصیه می شود در همان روز نشاکاری ، یک سوم کود اوره و تمام کود فسفر و  دوسوم کود پتاس ، کود پاشی شده و یک سوم کود اوره در ۱۴ روز و  یک سوم باقی مانده در۲۵ روز بعد از نشاکاری یک سوم کود پتاس در ۲۵ روز بعد از  نشاکاری به همراه کود اوره با خاک اضافه شود. لازم به ذکر بوده رقم مورد نظر ۱۲۰ روزه هست

۹-۳- برای افزایش بهروری کود ازته ، دقت شود در زمان مصرف کود ازته از خروج آب جلوگیری شود و در زمان کود سرک قبل از آبگیری کود ازته مصرف و سپس آبیاری صورت گیرد.

۹-۴- کود سرک مرحله  دوم ، بعد از زهکشی تابستانه ، صورت گیرد تا سبب افزایش بهروری کود ازته شود.

۹-۵- برای ارزیابی مزرعه ، ثبت LCC  سبب توصیه مناسبتر در کود ازته مزرعه مربوطه خواهد شد.

۹-۶-   توصیه کودی مناسب در مزارع بذری سبب افزایش وزن هزانه دانه و بر طبیق گزارشات ، میزان تحمل و مقاومت بذر را در برابر شرایط نامساعد محیطی افزیش می دهد .

۹-۷- در مرحله تشکیل خوشه ، گیاه شدید به مواد غذایی ماکرو و میکرو بوده و هر گونه کمبود سبب افزایش درصد پوک در دانه پایین خوشه می شود. چون در شرایط کمبود ، بوته مواد غذایی را بیشتر به دانه بالایی خوشه هدایت می­کند.

۹-۸- در یک آزمایش صورت گرفته در رقم ژاپونیکا  با تعداد ۱۲ گره در یک خوشه مشاهد شد ، مصرف کود ازته به صورت سرک در ۱۷ روز قبل از تشکیل خوشه اولیه در تعداد دانه گره ۸-۱۲ موثر نبود ولی در گره­های پایین سبب تعداد دانه در خوشه می­شود . در مزرعه بذری برای افزایش عملکرد باید کود سرک توصیه و مصرف شود.( نمودار تاثیر کود سرک در رقم ژاپنی ماتسو ۱۹۵۱)

۹-۹- استفاده از کود سرک در افزایش تعداد دانه موثر نبوده بلکه سبب کاهش درصد دانه پوک خواهد شد.

۹-۱۰- در زراعت برنج به ازای هر ۵ تن دانه میزان ۲۵۰ کیلو سیلیسیم – ۱۵۵ کیلو پتاسیم – ۱۱۰ کیلو نیتروژن- ۳۵ کیلو فسفر – ۲۵ کیلو منیزیم – ۲۵ کیلو کلر – ۲۰ کیلو کلسیم – ۵ کیلو گوگرد -۱ کیلو آهن- منگنز ۰٫۷ کیلو –روی ۰٫۵ کیلو – بور ۰٫۰۲ کیلو – مس ۰٫۰۱ کیلو جذب می کند . همانطور که مشاهده می شود عنصر سیلیس به میزان زیاد توسط گیاه جذب می شود. این عنصر علاوه بر افزایش مقاومت گیاه در برابر ورس و افزایش نفوذ پذیری نور در بوته برنج ، سبب افزایش راندمان فتوسنتز در گیاه می­شود.بر طبیق گزاراشات این عنصر مقاومت بوته برنج را در برابر آفات و بیماریها افزایش می­­دهد. برگها در صورت کمبود سیلیس افتاده  و نرم می شود و سبب شیوع بیماری مانند بلاست  و لکه قهوه­ای …می­گردد. در برنج ۸۰ درصد این عنصر در کاه و کلش بوده که در صورت اضافه نمودن کاه به مزرعه ، برگشت می نماید.توصیه اضافه نمودن ۳-۵ تن ضایعات نخاله های سیلیکات کلسیم برای یک هکتار در افزایش عملکرد موثر هست. و همچنین کود سیلیکات پتاسیم را به عنوان یک کود دو عنصره برای مزارع بذری توصیه می شود.برای محلول پاشی می توان از سیلیکات پتاسیم با دوز ۴-۶ در هزار در دو نوبت حداکثر پنجه زنی و قبل از گل دهی استفاده کرد. استفاده از کود سیلیس همچنین سبب افزایش تحمل به خشکی و شوری آب می گردد. در آزمایش میزان مصرف کود سیلیس به میزان ۵۰۰ کیلو در هکتار سبب ۵٫۳ درصدی عمکلرد شد که بیشترین عامل افزایش در تعداد دانه پر در خوشه بود.( عکس اثر کود سیلیس و کمبود اینترنت)

۱۰- آبیاری :

۱۰-۱- در روش کشت سنتی ، ۵ روز اول برای پاگیری بهتر توصیه می شود ، سطح آب در حدود ۵-۷ سانتیمتر باشد تا علاوه بر آن ، در کنترل علف هرز موثر باشد.

۱۰-۲- در ۵ الی ۲۵ روز بعد از نشاکاری برای توسعه ریشه و افزایش تعداد پنجه سطح آب در حدود ۲-۳ سانتیمتر باشد

۱۰-۳- در مرحله حداکثر پنجه دهی برای خروج گاز متان و افزایش قدرت جذب ریشه ، توصیه به زهکشی میان فصل می شود. برای حصول به این هدف در حدود ۳-۵ روز مزرعه را تا حدود ترک مویی ، آبیاری نمی شود. نکته مهم ایجاد ترک مویی هست که بر طبق بعضی از تحقیقات در حدود ۱۰ درصد سبب افزایش عمکلرد می گردد. مدت زمان این ترک بسته به بافت خاک و درجه حرارت محیط متفاوت می باشد. ( عکس ترک مویی در مزرعه)

۱۰-۳- برای وضعیت سطح آب و همچنین میزان آب مورد نیاز از روش سلیندر استفاده شود. به این صورت که یک لوله به قطر ۲۰  و ارتفاع ۳۰ سانتیمتر را گرفته و در جدود ۲۰ سانتمتر ارتفاع لوله ، توسط میخ داغ سوراخ شده و در حدود ۱۰ سانتیمتر از آن بدون سوراخ باشد . بعد از نشاکاری این لوله در گل شالیزار فرو برده و در ادامه گل و لای داخل لوله خارج شده و به دلیل مدرج بودن آب از سوراخ داخل لوله شده و با استفاده از یک متر ، میزان سطح آب اندازه گیری می شود. ( عکس سیلندر و نحوه نصب )

۱۰-۴- میزان دمای آب در توسعه ریشه و افزایش تعداد پنجه بسیار موثر هست. برای ظهور پتانسیل پنجه دهی یک رقم دقت شود از آب با دمای کمتر از ۲۵ درجه برای آبیاری استفاده نشود

۱۰-۵- میزان شوری آب EC  یکی از فاکتورهای محدود کننده در پنجه دهی هست. به طور کلی  شوری بالای یک سبب کاهش قدرت پنجه دهی و افزایش درصد دانه پوک می شود.( عکس اثر EC در برنج )

۱۰-۶- کمبود رطوبت در زراعت برنج در زمان تشکیل خوشه اثرات منفی بیشتری در مقایسه  با سایر  مراحل رشدی دارد. در ۱۰-۱۴ روز قبل از ظهور خوشه سبب حداکثری خسارت در عمکلرد خواهد شد.( نمودار تاثیر رطوبت هوشیکاوا )

۱۰-۷- بوته های برنج در زمان آبستنی به دلیل تنفس بالا در صورت غرقابی سبب  کاهش عمکلرد خواهد شد. نکته مهم در زمان آبستنی تامین رطوبت هست تا غرقابی کامل ( عکس آبیاری مزرعه در مرحله آبستنی )

۱۱- مرحله بسته بندی و نگهداری:

۱۱-۱- طول مدت انباری رابطه مستقیم با دما و رطوبت بذر دارد.

۱۱-۲- رطوبت مناسب برای نگهداری بذر در حدود۱۳-۱۴ درصد بوده که برای نگهداری شش ماه مناسب هست. در صورت قصد نگهداری برای یکسال ، رطوبت را باید به ۱۲ درصد کاهش داد.( عکس خشک کن کوچک تهیه شده توسط مهندس حسینی )

۱۱-۳- رطوبت نسبی محیط به دلیل تبادل رطوبتی با بذر ، قدرت ماندگاری و تنظیم تنفس موثر هست. به طور کلی رطوبت محیط نگهداری در حدود ۴-۵۰ درصد هست.

۱۱-۴- درجه حرارت با رابطه  عکس در قدرت بنیه و جوانه زنی بذر ، در طول مدت انبار داری بذر موثر هستند. به طور کلی افزایش حرارت سبب افزایش تنفس و کاهش بنیه بذر می گردد.

۱۱-۵- برای بسته بندی استفاده از گونی کنفی بهتر از کیسه پلاستیکی هست. ( عکس کیسه کنفی ۷۵ کیلویی)

۱۱-۶- برای درماندن از موش ، توصیه می شود تا در یک محیط محصور قرار داده و نکته مهم امکان تهویه هوای محیط نگهداری بذر می باشد.( عکس تهویه در انبار و توری و حفاظ از موش)

۱۱-۷- در برچسب  بسته بندی باید  نام کشاورز- نام رقم – درصد خلوص- درصد ناخالصی- گواهی عاری از بیماری و علف هرز- تاریخ تولید – نحوه نگهدری- مدت ماندگاری- خصوصیات رقم – میزان عملکرد قابل پیش بینی – مکان کشت مورد توصیه – مقاومت در برابر عوامل و شرایط خاص- توصیه کودی …… و هر آنچه که بتواند سبب افزایش آگاهی کشاورز شود باید در قابل یک برچسب و در داخل کیسه به صورت مفصل و در روی کیسه به صورت خلاصه نوشته شود

۱۱-۸- یکی از تکنولوژی جدید در صنعت کشاورزی ، استفاده نور با قابلیت تفکیک ارقام و بذور آلوده می باشد . در این دستگاه که با نام سورتینگ شناخته شده است ، بذور بعد از ریشگ زنی وارد دستگاه باد شده و بذور با وزن هزار دانه کمتر از میزان درنظر گرفته شده در مرحله اول  جدا می شود. در مرحله دوم بذور بر اساس قطر  تفکیک شده و ارقام غیر هم تیپ جدا شده و در مرحله سوم با  تفکیک بر اساس رنگ ، ارقام مشکوک به بیماری جدا سازی شده و در مرحله آخر با اضافه نمودن مواد ضدعفونی کننده به دستگاه توزین و بسته بندی هدایت خواهد شد. این تکنولوژی برای هر استان با توجه قابلیت بالا دستگاه و همچنین اهمیت موضوع به نظر در تولید بذر لازم و ضروری ضروری هست.( عکس دستگاه سورتینگ بذر )

۱۲- مرحله تست و بررسی:

۱۲-۱- تست جوانه زنی  به همراه بنیه بذر از نکات مهم در قبل از بذر پاشی هست. توصیه می شود در حدود دو هفته قبل از بذرپاشی ۱۰۰ بذر را بعد از سبک و سنگین نمودن در آب به مدت ۲۴ ساعت قرار داده و در دمای ۱۳ درجه ، جوانه ار کرد. در طول مدت جوانه زنی ، تعداد بذر جوانه زده در هر روز شمارش شده و معمولا بذر جوانه زده در روز های اول از قدرت بنیه بالاتری در مقایسه با بقیه روز ها برخوردار هستند. به طور کلی وزن هزار دانه و بنیه بالای بذر از دو فاکتور تعیین کننده ، ارزش و قیمت گذاری بذر هست.( عکس دستگاه انکوباتور )

سال دوم

۱- تولید بذر برای مزرعه مادری

۲- تولید بذر برای کاشت در مزرعه اصلی

۱- تولید بذر برای مزرعه مادری:

۱-۱- برای هر سال مانند سال اول ، برای تولید نسل برتر باید در حدود ۲۰۰ متر مربع با روش تک خال نشا شده و بوته های با عملکرد و سازگاری و مقاومت بالاتر در مقاسیه با سایر بوته ، شناسایی و خالص سازی شوند.( تصویر مزرعه سال دوم )

۱-۲- در این مزرعه در حدود ۵۰- ۴۰ کیلو شالی امکان برداشت بوده که در سال بعد برای خزانه یک هکتار کافی هست.

۲- تولید بذر برای کاشت در مزرعه اصلی:

۲-۱- برای جلوگیری  اختلاط بذر خالص بدست آماده از سال اول دقت شود تا تمامی وسایل برای جوانه زنی و خزانه و …. از سایر مزارع جدا باشد و اختصاس به مزرعه بذری باشد

۲-۲- برای پرورش نشا و نشاکاری همان حساسیت مزرعه بذری باید داشته باشیم

۲-۳- تیمار کودی بر اساس آنالیز خاک باشد

۲-۴- با توجه به اهمیت عاری بودن بذر از آفات و بیماریها ،  می توان در بحث کنترل از روش پیشگیری استفاده نمود تا سلامت بذر مورد تائید باشد.

۲-۵- دقت شود در صورت آلوده بودن بذر در یک هکتار ، امکان آلودگی ۱۰۰ هکتار وجود دارد به همین دلیل باید در تمام مراحل دقت و حساسیت زیاد داشته باشیم

۲-۶- برای کسب گواهی بذر سالم از سازمان ثبت و گواهی بذر و نهال ، می توان درخواست بازرسی و تائید برای بذر تولیدی را داشت

۲-۷- ثبت مراحل تولید بذر و مشخصات بذر تولید شده و نام کشاورز ، برای قبول مسئولیت بذر تولیدی از نکات مهم و اساسی می باشد.

سال سوم

  • تولید بذر برای مزرعه مادری
  • تولید بذر برای کاشت در مزرعه اصلی

پیوست :

  • تجربیات دوره آموزش کشور ژاین Rice Cultivation course 2000/2001 ( مجید نیک نژاد )
  • گزارش بازدید از مزارع تولید بذر در کشور ژاپن( مجید نیک نژاد )
  • گزارش بازدید از مرکز تحقیقات کوشیکاری در کشور ژاپن( مجید نیک نژاد )
  • گزارش تولید بذر و قوانین جاری و میزان خودمصرفی کشاورزان در کشورهای مختلف( مجید نیک نژاد )

 با سپاس فراوان